aic 2014 korica2016

Zavod za zapošljavanje Crne Gore

Opšte informacije

Ukoliko završavate srednju stručnu školu, znanja koja ste stekli u dosadašnjem školovanju trebalo bi da vam pruže osnovu za uključivanje u neki posao. Ona, naravno, bez prakse na radnom mjestu, nijesu dovoljna, jer nijedna škola ne može potpuno da vas pripremi za ko- nkretno obavljanje posla. Pored toga, moderno tržište rada izbacuje iz utrke one koji nijesu spremni na usvajanje novih znanja i tehnologija rada. Prema analizama koje je radio Zavod za zapošljavanje 2015. godine u sektoru turizma i ugostiteljstva i građevinarstva, oblastima koje su od strateškog značaja za Crnu Goru, kada su u pitanju znanja koja očekuju od zaposlenih, poslodavcima je na prvom mjestu tehnička obučenost za rad, zatim mogućnosti za praćenje i uvođenje novih tehnologija, a zatim informatička obuka i poznavanje stranih jezika.

Od ukupnog broja maturanata srednjih škola, tek svaki peti nastavlja dalje školovanje. Razlozi za to su različiti, a najčešće je to:

  • shvatanje da visoko obrazovanje ne garantuje bolje i brže zaposlenje,
  • nedostatak finansijskih sredstava za nastavak školovanja,
  • shvatanje da je za zanimanje koje ste odabrali praksa najbolja škola,
  • slab uspjeh u školi,
  • shvatanje da se vrijeme koje biste proveli u školi može iskoristiti za zarađivanje novca,
  • odluka da se bavite poslom za koji nije potrebno visoko obrazovanje,
  • shvatanje da se nakon sticanja radnog iskustva možete vratiti u školu...

Neki od ovih razloga su objektivne prirode, a neki su posljedica vaših stavova, sistema vrijednosti i prethodnog iskustva. Iskoristite priliku da prije donošenja konačne odluke porazgovarate o tome sa ljudima koji vam mogu pomoći: roditeljima, prijateljima, nastavnicima ili savjetnikom za profesionalnu orijentaciju.

Neke od informacija koje vam nudimo u ovoj brošuri možda vam mogu pomoći da donesete odluku da li da nastavite školovanje ili ne i u kom pravcu treba da razvijate svoju karijeru.

U tabelama koje slijede možete vidjeti koliko ljudi već čeka na posao na evidenciji Zavoda za zapošljavanje u zanimanjima koja su navedena. Ove informacije ne treba da vas obeshrabre, već da vam pomognu da budete realni i učinite sve kako ne biste godinama bezuspješno čekali na posao. Prilikom analiziranja svojih šansi na tržištu rada uzmite u obzir nekoliko činjenica:

  • Što više radite na svom ličnom i profesionalnom razvoju, veće su vam šanse da budete uspješni na tržištu rada, bez obzira o kom stepenu stručnosti i zanimanju je riječ.
  • Zanatska zanimanja sve su traženija. Tržište prosto vapi za dobrim ugostiteljskim radnicima, građevinarima i zanatlijama raznih profila. Svake godine veliki broj lica koja nijesu iz CG dolazi da rade ove poslove. Možda je upravo tu vaša šansa!
  • Čak i ako ste završili obrazovni profil koji je na našem tržištu suficitaran, kao što su npr. mašinski, turistički ili hemijski tehničar, vaše šanse zavise velikim dijelom i od kvaliteta znanja koja ste stekli, dodatnih znanja i vještina, stepena energičnosti, prodornosti i interesovanja koje pokažete i vještina u traženju zaposlenja.
  • Nemojte biti obeshrabreni ako kroz ško­lovanje nijeste stekli sva znanja i vještine potrebne za samouvjeren nastup kod poslodavca. Možda vam je potrebno samo još malo praktičnog iskustva da biste postali dobar auto­mehaničar, kuvar ili konobar. Zavod za zapošljavanje vam nudi veliki broj programa za dokvalifikaciju, stručno osposobljavanje, dopunu znanja iz oblasti jezika i informatike, i, u krajnjem slučaju, prekvalifikacije, ako se svi napori u traženju posla u vašoj struci pokažu uzaludnim.
  • Nudimo vam takođe i obuku u vještinama traženja zaposlenja kroz seminare na kojima možete naučiti kako nastupiti kod poslodavca, kako tražiti posao, kako napisati molbu i biografiju.

O svim našim programima ćete više saznati kada se prijavite na evidenciju Zavoda.

Prema podacima od 31. decembra 2015. godine, od ukupno 39650 nezaposlena, najveći broj je u kategoriji lica sa završenom četvorogodišnjom srednjom školom - 11727, a onda slijede lica koja su završila sa VII/1 stepenom (fakultet) - 9672. Na evidenciji Zavoda broj nezaposlenih lica sa završenim III stepenom je 8099, sa VI stepenom 791, sa V stepenom je 271 i sa VIII stepenom je 10.

Tražnja (T) - Oglašena slobodna rad­na mjesta u 2015. god.

Ponuda (P) - Nezaposleni na evidenciji ZZZCG u 2015. god.

O broju nezaposlenih u Crnoj Gori po zanimanjima u okviru stepena stručnosti govore podaci prikazani u tabelama.

Prvo prijavljivanje na evidenciju ZZZCG

Prijavljivanje je lično, uz slijedeću dokumentaciju:

  1. Ovjerena radna knjižica (ovjera se vrši uz ličnu kartu i diplomu u Sekretarijatu za rad),
  2. Lična karta (izdata u MUP-u mjesta prebivališta),
  3. Diploma ili uvjerenje o završenoj srednjoj školi ili fakultetu.
Naziv zanimanja III stepen Ponuda (P) Tražnja (T) P-T
Točilac pića 5 424 -419
Kelner 657 834 -177
Tesar 25 173 -148
Ugostitelj (III SSS i KV) 31 153 -122
Vozač teretnjaka 3 94 -91
Armirač 12 98 -86
Mesar 26 76 -50
Rukovalac jednostavnih građevinskih mašina 42 81 -39
Zaštitar imovine - portir 7 38 -31
Rukovalac vatrogasnom opremom 0 30 -30
Vozač autobusa 2 28 -26
Kasir 0 23 -23
Zidar 28 49 -21
Uređivač zelenih površina 0 21 -21
Prodavac u maloprodaji mješovite robe 0 21 -21
Pekar 15 35 -20
Mašinovođa manevarke 2 14 -12
Vozač drumskog vozila (III SSS i KV) 164 175 -11
Vozovoda 1 12 -11
Inkasant 0 6 -6
Podopolagač 2 7 -5
Prodavac u maloprodaji prehrambene robe 1 5 -4
Brodoskelar 0 4 -4
Pomorski brodovođa 0 4 -4
Vozač putničkog automobila 16 19 -3
Kondukter u željezničkom saobraćaju 3 6 -3
Babica 0 3 -3
Maser - kupeljar 0 3 -3
Kotlar - kazandžija 0 2 -2
Mehaničar za mašine prehr. proizvodnje 0 2 -2

Prijavljivanje invalidnih lica

Uz dokumenta pod rednim brojem 1 do 3 treba i dokaz o kategoriji invalidnosti i zanimanju za koje je invalidno lice rehabilitovano.

Radi informisanja li­ca koja će se prijaviti na Biro rada navodimo pravne formulacije o terminima radnog odnosa i pripravničkog staža:

Radni odnos

Radni odnos je odnos po osnovu rada između zaposlenog i poslodavca, drugog pravnog ili fizičkog lica (poslodavac) koji se zasniva ugovorom o radu. Istovremeno, radni odnos jeste i odnos po osnovu rada između zaposlenog i države, odnosno jedinice lokalne samouprave, kao poslodavca, koji se zasniva na osnovu akta nadležnog organa. Da bi se zasnovao radni odnos, lice mora ispunjavati opšte uslove utvrđene zakonom i posebne uslove za rad na određenom radnom mjestu utvrđene zakonom, odnosno opštim aktom poslodavca.

Opšti uslovi neophodni za zasnivanje radnog odnosa su:

  • 15 godina života,
  • opšta zdravstvena sposobnost.
  • Posebni uslovi za zasnivanje radnog odnosa najčešće su:
  • stručna sprema,
  • radno iskustvo i
  • posebna znanja.

Radni odnos se zasniva na neodr. ili određ. vrijeme, u slučajevima utvrđenim zakonom. Zaposleni na određeno vrijeme ima ista prava, obaveze i odgovornosti kao i zaposleni na neodređeno vrijeme.

Naziv zanimanja IV stepen Ponuda (P) Tražnja (T) P-T
Konobar 179 623 -444
SSS opšteg, tehničkog ili društvenog smjera 3 373 -370
Recepcionar 31 131 -100
SSS opšteg smjera 8 55 -47
SSS tehničkog smjera 0 30 -30
Poslastičar 4 29 -25
Kuvar 284 303 -19
Kozmetičar 10 26 -16
Domaćica smještajnih jedinica 0 14 -14
Tehničar zaštite imovine 1 14 -13
Vozač autobusa 0 8 -8
Administrativno - tehnički sekretar 1 9 -8
Vazduhoplovni tehn. prihvata i otpreme putnika i stvari 0 6 -6
Medicinska sestra 182 188 -6
Rentgenski - radiološki tehničar 2 8 -6
Tehničar samozaštite (IV SSS) 1 6 -5
Domar 0 4 -4
Pregledač željezničkih kola 4 8 -4
Prodavac naftnih derivata i gasa 0 4 -4
Tehničar industrije aluminijuma 0 3 -3
Tehničar brodskog saobraćaja (IV SSS) 4 7 -3
Blagajnik 0 3 -3
Univerzalni zavarivač 1 3 -2
Tehničar - tehn. proizvodnje i održavanja šinskih vozila 0 2 -2
Vazduhoplovni saobraćajni tehničar (IV SSS) 1 3 -2
Trgovinski aranžer 3 5 -2
Komercijalni kalkulant za unutrašnju trgovinu 0 2 -2
Stomatološka sestra 35 37 -2
Agroekonomski tehničar 0 1 -1
Tehničar prerade duvana (IV SSS) 0 1 -1
Rudarski tehničar površinske eksploatacije 0 1 -1
Alatničar 1 2 -1
Servisni mehaničar za mašine za preradu nemetala 0 1 -1
Elektroenergetski tehničar eksploatacije i održavanja 0 1 -1
Pogonski tehničar štampe 2 3 -1
Tehničar građevinske mehanizacije 0 1 -1
Građevinski tehničar mehanizovanih pružnih radova 0 1 -1
Prodavac parfimerije, bižuterije, nakita i dječjih igračaka 0 1 -1
Prodavac šk. i kancelarijskog materijala, pribora i knjiga 0 1 -1
Nabavljač robe 0 1 -1
Administrator pisarnice 0 1 -1
Scenski dekorater 0 1 -1
Likovni saradnik – slikar/ka 0 1 -1
Tehničar prerade mlijeka 1 1 0
Pogonski tehničar mašinske obrade 1 1 0
Servisni mašinski mehaničar 1 1 0

Pripravnički staž

Pripravnikom se, u smislu Zakona o radu („Sl. list CG”, br. 49/2008, 26/2009, 59/2011 i 66/2012), smatra lice sa završenom srednjom, višom ili visokom stručnom spremom, koje zasniva radni odnos radi stručnog osposobljavanja za samostalno vršenje poslova na radnom mjestu, u skladu sa opštim aktom, odnosno kolektivnim ugovorom. Pripravnik se može stručno osposobljavati za samostalno obavljanje poslova bez zasnivanja radnog odnosa - volonterski rad, pod uslovom da je za obavljanje pojedinih poslova posebnim zakonom predviđen položen stručni ispit nakon završenog pripravničkog staža.

Pripravnički staž ne može biti kraći od 6 (šest) mjeseci, odnosno duži od 1 (jedne) godine, ako posebnim zakonom nije drugačije određeno.

Pripravnici sa visokom stručnom spremom se finansiraju na osnovu Vladinog programa zapošljavanja pripravnika sa VSS. Zavod učestvuje u njihovom finansiranju u visini 80% sredstava pređvidenih Opštim kolektivnim ugovorom (plata i topli obrok - bruto iznos).

Pripravnike sa visokom stručnom spremom, koji su studije završili sa prosječnom ocjenom iznad 8,50, Zavod finansira primjenom koeficijenta 2,70 na iznos najniže cijene rada, u vrijeme zaključenja ugovora. Za ovu grupu pripravnika Zavod može obezbijediti sredstva za još jednu godinu, ukoliko zasnuju radni odnos na neodređeno vrijeme, nakon uspješno obavljenog pripravničkog staža.

Pripravnici sa višom i srednjom stručnom spremom, finansiraju se na način predviđen Pravilnikom o pripremi za zapošljavanje („Sl. list RCG”, 52/2002, 1/2004 i 27/2009). Ovim Pravilnikom je predviđeno da Zavod učestvuje u njihovom finansiranju u određenom procentu od najniže cijene rada, u zavisnosti od stepena stručne spreme, prema podacima poznatim na dan zaključenja ugovora (za pripravnike sa VŠ - iznos cijene rada, za pripravnike sa SSS - iznos cijene rada umanjen za 20%).

Profesionalno savjetovanje učenika

Zavod za zapošljavanje vrši besplatno savjetovanje učenika za izbor škole. Smisao savjetovanja je pomoć učeniku da donese najbolju moguću odluku o svojoj budućoj profesiji, kako bi sebi povećao šanse na tržištu rada i bio zadovoljan poslom koji će jednog dana da obavlja.

Kroz usluge profesionalnog savjetovanja učenicima nudimo pomoć u izboru profesionalnog puta u skladu sa sposobnostima, osobinama ličnosti i interesovanjima, kao i sa situacijom na tržištu rada. Profesionalni put započinje izborom odgovarajuće škole. Veći dio profesionalnog savjetovanja se obavlja na prelazu iz osnovne škole u srednju i na završetku srednje škole. Istovremeno, učenicima koji su u procesu obrazovanja za neku profesiju skrećemo pažnju na zahtjeve koje će ta profesija postaviti pred njih kada počnu da rade. Šta sve psiholog treba da ispita i procijeni da bi pomogao učeniku u definisanju i ostvarenju cilja? Njegova interesovanja, ciljeve, sposobnosti, vrijednosti; potencijalna zanimanja koja treba uzeti u obzir i načine na koji se do njih može doći; karakteristike ličnosti, koje doprinose vjerovatnoći postizanja ciljeva, pomoću odabranih puteva i načina.

Kako se obavlja profesionalno savjetovanje?

Učenik u procesu savjetovanja treba da bude aktivan učesnik. Stručnjak za profesionalnu orijentaciju prikuplja, objedinjava i procjenjuje vrijednost podataka i zajedno sa učenikom planira dalji redosled poteza, koji treba da vodi upisu na određeni obrazovni program. Profesionalno savjetovanje vrše psiholozi savjetnici za profesionalnu orijentaciju kroz razgovor sa učenicima. Pomoćno sredstvo, koje omogućava savjetniku za profesionalnu orijentaciju da bolje upozna osobu su testovi profesionalnih interesovanja, opštih i specifičnih sposobnosti i ličnosti. Testiranje je onaj dio savjetovanja koji često kod učenika stvara tremu i strah od test-situacije i odbojnost prema odlasku kod psihologa. Testiranje je, u stvari, metoda koja se koristi radi efikasnijeg i pouzdanijeg dobijanja informacija o učeniku, u situaciji kada im na raspolaganju stoji svega nekoliko sati rada. Dodatne informacije prikupljaju se iz biografskih podataka, od roditelja, kroz intervju ili iz nekog drugog izvora. Školski psiholozi, samim tim što tokom dužeg vremenskog perioda imaju mogućnost kontakta sa učenicima, njihovim roditeljima i nastavnicima, treba da budu prva adresa na koju se treba obratiti za pomoć.

Kako zakazati profesionalno savjetovanje?

Psiholozi su na usluzi učenicima kako bi oni iskristalisali očekivanja i bolje upoznali svoje mogućnosti i karakteristike ličnosti, postavili realne ciljeve i pronašli racionalne puteve da ih ostvare, kako bi uspješno planirali i realizovali svoju karijeru. Zavod za zapošljavanje Crne Gore, takođe, ima savjetnike za profesionalnu orijentaciju, u Podgorici, Baru, Herceg Novom, Nikšiću i Bijelom Polju.

Savjetovanje u Zavodu je besplatno i možete ga zakazati svakim radnim danom na sljedece telefone:

Biro rada Podgorica

tel. 020/406-800, 406-801

fax: 020/406-803

psiholog: Dragana Dedić

CIPS: 020/406-891

Kancelarija Cetinje

tel. 041/236-064

Kancelarija Danilovgrad

tel. 020/812-672

Kancelarija Kolašin

tel. 020/860-030


Biro rada Bar

tel. 030/313-048

psiholog: Vesna Radonjić

CIPS: 030/311-367

Kancelarija Ulcinj

tel. 030/412-213

Kancelarija Budva

tel. 030/402-556

Biro rada Berane

tel. 051/233-332

Kancelarija Rožaje

tel. 051/271-343

Kancelarija Plav

tel. 051/255-061

Kancelarija Andrijevica

tel. 051/230-660

Biro rada Bijelo Polje

tel. 050/432-422

psiholog: Alisa Dizdarević

Kancelarija Mojkovac

tel. 050/470-051

Biro rada Herceg Novi

tel. 031/324-059

psiholog: Ljiljana Seferović

CIPS: 031/323-711

Kancelarija Kotor

tel. 032/325-732

Kancelarija Tivat

tel. 032/674-585

Biro rada Nikšić

tel. 040/214-161

psiholog: Nataša Radulović

Kancelarija Plužine

tel. 040/271-295

Kancelarija Šavnik

tel. 040/266-400

Biro rada Pljevlja

tel. 052/356-742

Kancelarija Žabljak

tel. 052/360-030